XAI

  1. Giriş: Algoritmik Önyargı Nedir? Algoritmik önyargı, yapay zekâ ve dijital sistemlerin veri ve algoritma temelli kararlarında adaletsizlik üretmesi durumudur. Sistemler, insan müdahalesi olmadan karar verirken, geçmiş verilerdeki toplumsal eşitsizlikleri yansıtabilir. Sonuç olarak, otomatik kararlar bazı grupları istemeden de olsa dezavantajlı hâle getirebilir. Örneğin, işe alım algoritmaları, geçmişte erkek adaylara öncelik veren verilerle eğitildiyse,

  1. Giriş: Kara Kutu Nedir? “Kara kutu” terimi, bir sistemin iç işleyişinin dışarıdan gözlemlenemediği durumları tanımlar. Uçak motorları, yazılım sistemleri veya yapay zeka modelleri için sıklıkla kullanılır. Özellikle yapay zekâda kara kutu, algoritmanın nasıl ve neden belirli bir karar verdiğinin kullanıcı tarafından anlaşılmasının güçlüğüne işaret etmektedir. Bu sorun yalnızca teknik bir mesele değildir; sosyal,