Tarih

Bir devletin son yılları çoğu zaman kahramanlar ve hainler üzerinden anlatılır. Oysa Osmanlı’nın son 50 yılı bu basit karşıtlığı reddeder. Çünkü bu dönem, kazananı olmayan bir sürecin hikâyesidir. Kimileri iktidarı koruyamadı, kimileri devleti kurtaramadı, kimileri doğru adımları yanlış zamanda attı. Osmanlı’nın son 50 yılı; gecikmiş reformların, ekonomik bağımlılığın, dış baskıların ve iç parçalanmanın iç içe

Osmanlı’nın son padişahları, genellikle bir çöküşün yüzleri olarak anılır. Ancak bu ifade çoğu zaman eksiktir. Çünkü mesele yalnızca devletin gerilemesi değil, taht ile gerçek iktidarın birbirinden kopmasıdır. Osmanlı’nın son döneminde padişah olmak, görünürde en yüksek makamda bulunmak; fakat fiilen sınırlı güçle hareket etmek anlamına geliyordu. Bu nedenle Osmanlı’nın son padişahlarını anlamak için kişisel karakterlerinden önce,

Sürgüne gönderilen hükümdarlar, tarihin en çarpıcı sessizliklerinden biridir. Tarih kitapları çoğu zaman zaferleri ve fetihleri uzun uzun anlatır; ancak aynı liderlerin düşüşünü daha kısa ve daha soğuk cümlelerle geçer. Oysa sürgüne gönderilen hükümdarlar, iktidarın doğasını en çıplak hâliyle gösterir. Çünkü bir gün mutlak otorite olan bir figür, ertesi gün sınır dışı edilen, kimliği tartışmalı bir

Tarih yükselirken sadakati tanımlamak kolaydır. Güç merkezdeyken, kurallar işlerken ve otorite netken “kime bağlısın?” sorusunun cevabı basittir. Ancak çöküş dönemlerinde sadakat krizi başlar. Çünkü güç kaydıkça, bağlılık da kaygan bir zemine dönüşür. Çöküş dönemlerinde sadakat krizi yalnızca politik değil, ahlaki bir kırılmadır. Askerî ve ekonomik çöküş çoğu zaman daha görünürdür; fakat asıl derin kırılma, elitlerin

VI. Mehmed, yani Sultan Vahdettin, Osmanlı tarihinin en tartışmalı figürlerinden biridir. “Sultan Vahdettin hain miydi?” sorusu çoğu zaman tarihsel araştırmadan çok, politik konumlanmalar üzerinden sorulur. Oysa sağlıklı bir değerlendirme için sloganlardan değil, şartlardan başlanmalıdır. Vahdettin’i anlamak için ilk kabul edilmesi gereken gerçek şudur:O, yükselen bir devleti değil; fiilen çökmüş bir imparatorluğu devralmıştır. Tahta Çıktığında Osmanlı

II. Abdülhamid tahta çıktığında Osmanlı Devleti artık yükselen bir imparatorluk değildi. Avrupa’da “Hasta Adam” olarak anılıyor; içeride ise mali çöküş, askerî zayıflık ve etnik çözülme hızlanıyordu. II. Abdülhamid dönemi, bir toparlanma değil; dağılmayı geciktirme dönemidir. Bu süreci anlamak için onun tercihlerine değil, zorunluluklarına bakmak gerekir. 1. Tahta Çıkış ve Meşrutiyet (1876) II. Abdülhamid dönemi, sancılı

Devleti Kurtarmak İçin Yapılan Her Şey, Devleti Başka Bir Şeye Dönüştürdü II. Mahmud Osmanlı tarihinin en kritik ve en sert dönüşüm figürlerinden biridir. Onu “modernleşmenin babası” ya da “geleneği yıkan padişah” şeklinde tek bir kalıba sıkıştırmak eksik bir okumadır. Gerçek şu: II. Mahmud reformcu olduğu için değil, başka seçeneği kalmadığı için reform yaptı. Onun dönemi

Kadınlar Saltanatı’nı anlamanın en berrak yolu şudur:Bu dönem birkaç güçlü kadının entrika mücadelesi değildir. Osmanlı devlet düzeninde oluşan yapısal bir güç boşluğunun, harem kurumu ile kesişmesi sonucunda doğmuş kurumsal bir fenomendir. Bu nedenle değerlendirme bireyler üzerinden değil, sistem üzerinden yapılmalıdır. Bu analiz üç ana soruya dayanır: Güç nasıl mümkün oldu? Neden bu kadar uzun sürdü?

Kadınlar Saltanatı, Osmanlı tarihinin yüzeysel entrika anlatılarından çok daha derin bir siyasal dönüşüm dönemidir. Bu süreç; padişah otoritesinin zayıfladığı, çocuk hükümdarların arttığı ve sarayın merkezî bir güç odağına dönüştüğü yaklaşık bir buçuk asırlık bir evredir. Bu hikâye bir kadınla başlar: Hürrem SultanVe bir başka kadınla kurumsal olarak kapanır: Turhan Sultan Arada ise Osmanlı siyasetinin görünmez