Sözlü Dönem Türk Edebiyatı Nazım Türleri

Sözlü Dönem Türk Edebiyatı

Türk edebiyatının başlangıcı sözlü döneme dayanır
Bu dönem yazının henüz kullanılmadığı bir zaman dilimini kapsar
İnsanlar duygu ve düşüncelerini söz yoluyla ifade etmiş
Ortaya çıkan ürünler ezberlenerek kuşaktan kuşağa aktarılmıştır

Sözlü dönem Türk edebiyatı Türk toplumunun yaşam biçimini dünyaya bakışını ve değerlerini yansıtır
Bu eserler bireysel değil toplumsal bir anlayışla oluşturulmuştur
Toplumun ortak hafızasında yer etmiş
Zamanla söyleyeni unutulmuş
Bu nedenle anonim nitelik kazanmıştır

Bu dönemde edebiyat yalnızca bir sanat faaliyeti değildir
Aynı zamanda toplumsal bir görev üstlenmiştir
İnsanları bir araya getirmiş
Birlik ve dayanışma duygusunu güçlendirmiştir

Sözlü Dönem Türk Edebiyatının Oluştuğu Ortam

Sözlü dönem ürünleri genellikle toplu etkinliklerde söylenmiştir
Şölenlerde toy adı verilen toplantılarda
Savaş öncesi ve sonrasında
Cenaze törenlerinde
Bu ortamlar edebiyatın canlı kalmasını sağlamıştır

Şair konumundaki kişiler toplum içinde saygı görmüştür
Bu kişiler ozan kam ya da baksı olarak adlandırılmıştır
Ozanlar kopuz eşliğinde şiirler söylemiş
Toplumun duygularına tercüman olmuştur

Dil ve Anlatım Özellikleri

Sözlü dönem eserlerinde kullanılan dil sade ve anlaşılırdır
Günlük konuşma dili esas alınmıştır
Ağır ve süslü anlatımdan kaçınılmıştır

Şiirlerde hece ölçüsü kullanılmış
Nazım birimi dörtlük olmuştur
Bu özellikler eserlerin kolay ezberlenmesini sağlamıştır
Sözlü aktarım için büyük bir avantaj oluşturmuştur

Sözlü Dönemde İşlenen Konular

Bu dönemin eserlerinde doğa önemli bir yer tutar
İnsan doğayla iç içe bir yaşam sürmüştür
Bu nedenle dağlar ırmaklar hayvanlar sıkça anlatılmıştır

Kahramanlık savaş ve yiğitlik önemli temalar arasındadır
Toplumun savaşçı yapısı edebiyata yansımıştır

Ölüm de önemli bir konudur
Ölen kişiye duyulan saygı ve özlem şiirlerle dile getirilmiştir

Sözlü Dönem Nazım Türleri

Koşuk
Koşuklar genellikle şölenlerde söylenen şiirlerdir
Aşk doğa ve kahramanlık konuları işlenmiştir
Bu şiirler toplumun coşkusunu yansıtır

Sagu
Sagu ölüm üzerine söylenen şiirlerdir
Ölen kişinin ardından duyulan acı dile getirilir
Yu adı verilen cenaze törenlerinde söylenmiştir
Sagular toplumun yas tutma biçimini gösterir

Sav
Savlar kısa ve özlü sözlerdir
Günümüzdeki atasözlerinin ilk örnekleri kabul edilir
Az sözle derin anlamlar taşır
Topluma yol gösterici niteliktedir

Destan
Destanlar milletlerin tarihindeki önemli olayları anlatır
Kahramanlık göç ve büyük mücadeleler destanlarda yer alır
Destanlar Türk tarihinin ve kültürünün en önemli kaynakları arasındadır

Önemli Türk destanları
Yaratılış
Alp Er Tunga
Oğuz Kağan
Ergenekon
Göç

Sözlü Dönemin Türk Edebiyatındaki Önemi

Sözlü dönem Türk edebiyatı yazılı edebiyatın temelini oluşturur
Bu dönemde gelişen anlatım biçimleri daha sonraki dönemleri etkilemiştir

Türk milletinin düşünce yapısı değerleri ve yaşam anlayışı bu eserler aracılığıyla günümüze ulaşmıştır
Bu yönüyle sözlü dönem Türk edebiyatı yalnızca edebi değil tarihsel bir değere de sahiptir