İnsan Neden Kendi Aleyhine Davranır? Kendini Sabote Etmenin Psikolojisi

İnsan Neden Kendi Aleyhine Davranır?

Kendini sabote etmek

Dışarıdan bakınca birçok insanın hayatındaki en büyük engel başkaları gibi görünür. Oysa bazen insanın önündeki en büyük engel, yine kendisidir.

Ertelenen hedefler, defalarca bozulan alışkanlıklar, son anda vazgeçilen fırsatlar… Bunların ortak noktası, kişinin aslında istediği bir sonuca kendi davranışlarıyla zarar vermesidir.

İlk bakışta bu mantıksız görünür. İnsan neden kendi başarısını, mutluluğunu ya da huzurunu baltalasın?

Çünkü zihnimiz her zaman bizi ileri taşımaya çalışmaz. Çoğu zaman asıl amacı güvende kalmaktır.

Yeni bir işe başlamak, farklı bir şehre taşınmak ya da önemli bir karar almak belirsizlik içerir. Belirsizlik ise beyin için risktir. Bu yüzden bazen başarısız olacağımızdan değil, değişmek zorunda kalacağımızdan korkarız.

Bu korku çoğu zaman açıkça hissedilmez. Onun yerine erteleme, bahane üretme veya “Henüz doğru zaman değil.” düşüncesi ortaya çıkar. Böylece karar vermek yerine beklemeyi seçeriz.

İnsan, alıştığı sorunları çoğu zaman bilmediği ihtimallere tercih eder. Çünkü tanıdık bir rahatsızlık, bilinmeyen bir değişimden daha güvenli gelir.

Bir başka neden ise kendimiz hakkında vardığımız yargıdır. Yıllarca “Ben zaten disiplinli biri değilim.” ya da “Ben bunu yapabilecek biri değilim.” diye düşünürsek, farkında olmadan bu düşünceye uygun davranmaya başlarız. Zihnimize kodladığımız başarısız olma hali, gerçekliğimize dönüşebilir.

Bir süre sonra davranışlarımız karakterimizin değil, kendimiz hakkında kurduğumuz hikâyenin sonucu hâline gelir.

Elbette herkes zaman zaman hata yapar. Sorun hata yapmak değil, aynı hatayı neden tekrar ettiğimizi hiç sorgulamamaktır.

Belki de insanın en büyük mücadelesi dış dünyayla değil, kendi zihniyledir. Çünkü bazen bizi geriye çeken şey yeteneksizlik değil; korkularımız, alışkanlıklarımız ve yıllardır inandığımız sınırlardır.

Kendi aleyhimize davranmayı tamamen bırakmak belki mümkün değildir. Ama bunu fark etmek bile önemli bir adımdır. Çünkü insan, kendini sabote ettiğini gördüğü anda ilk kez gerçekten değişme ihtimaliyle karşı karşıya kalır.